رشيد الدين فضل الله همدانى

پيشگفتار 55

جامع التواريخ ( تاريخ هند و سند و كشمير ) ( فارسى )

است . يك نسخه از روايت فارسى مورخ 717 ه ق . ( - 1317 ) متعلّق به توپقاپوسراى با مشخصات : , ( Topkapi sarayi , 940 - Hazine 1654 ) برگهاى v 348 - v 328 ( نسخهء A ) « 1 » و ديگرى پاره‌اى از يك نسخهء روايت عربى مورّخ 714 ه ق . ( - 15 / 1314 ) متعلّق به انجمن سلطنتى آسيايى با مشخصّات : ( Royal Asiatic Society A . 27 ) برگهاى ( v 2077 2059 - ) ، ( نسخهء D ) « 2 » . ديگر نسخه‌هاى شناخته‌شدهء روايت فارسى ، اگرچه كامل‌تر است ، امّا با دقّت كمترى تحرير شده ، و اغلب آنها در دوره‌هاى بعدى پديد آمده است . براى تهيهء ترجمهء حاضر ، از آن ميان نسخهء خطى كتابخانهء بريتانيا مورخ سال 837 ه ق . ( - 1433 ) با مشخّصات : ( Rieu I , Add . 7628 ) برگهاى - 406 v - 378 v ( نسخهء ( B « 3 » ، و ديگرى نسخه‌اى جديدتر اما بسيار خوب ( قرن 19 م . ) از : , Biliotheque Nationale , Blochet , I , 257 - 258 , Supplement Persan 1364 برگهاى : 228 r - 339 r ( نسخهء ( C « 4 » ، مورد استفاده قرار گرفته است . نسخهء ناقص عربى نه تنها به دليل توضيحات بغايت دقيق خود بلكه به‌ويژه به خاطر اين وضعيّت كه فقط در اين نسخه فهرستى از كتاب‌هاى

--> ( 1 ) . مقايسه شود با : C . A . STOREY , Persian Literature . A bio - bibliographical Survey , II , 1 ( LONDON 1953 ) , 73 ; F . E . KARATAY , Topkapi Sarayi Nuzesi Kutuphanesi , Farsca yazmalar Katalogu ( Istanbul 1961 ) . S . 393 , No . 940 - Hazine 1654 . در پايان جلد دوم جامع التّواريخ كه همراه با رسالهء نقض تناسخ در اصل 375 برگ را شامل مىشد ( امروزه 325 برگ ! ) به‌عنوان تاريخ خاتمه ، 3 جمادى الاوّل 713 ه ق . ذكر شده است . قطعهء موجود در متن زبده التّواريخ حافظ ابرو با مشخصات : KARATAY , S . 38 , 99 - Hazine 1953 , Fol . 422 V - 435 V نيز احتمالا مربوط به همين زمان است . ( 2 ) . شايان يادآورى است كه اين نسخه از سوى گنجينه‌دار ايرانى ناصر داود خليلى خريدارى شد . STOREY , ebd , 75 ( 3 ) . Jahn . RI , 96 - 153 . در STOREY , ebd , 73 ; ( 4 ) . SToREY , ebd , 73 .